Thể xác lưu lạc là một tiểu thuyết tâm lý - xã hội hay bản tường trình phân tâm học về những con người Việt Nam thời hiện đại? Có thể là cả hai. Và đọc theo cách nào cũng thấy lôi cuốn.

Tiểu thuyết: Thể xác lưu lạc
Tác giả: Tiến Đạt
Nxb Hội nhà văn
Phát hành: Công ty Sách Bách Việt
Tác phẩm vào chung khảo Giải thưởng Văn Bách Việt lần thứ Nhất



Là một tiểu thuyết, nó tràn ngập sắc dục như một vũng lầy hay như một đêm dài. Trong đó, có người đang vật vã muốn thoát ra, rũ bùn đứng dậy, nhưng phần đông là bị nhấn chìm. Như một đêm dài, thấy nổi bật lên hình ảnh một người đàn ông đang tìm cách đi tới về phía ngày mới, nhưng mỗi bước đi của anh bóng tối từ bên ngoài cứ không ngừng đổ xuống từng mảng.

Anh đi tìm tình yêu xuyên qua màn đêm sắc dục. Một hành trình vất vả. Anh cứ phải đối mặt thường xuyên với sự quyến rũ của nhục thể đàn bà lẫn sự thôi thúc trong anh. Là khi anh hồi nhớ lại những bi kịch đam mê sắc dục của những người thân (cùng nhiều người khác) và cảm thấy trong huyết quản anh đang chảy một dòng máu hôn ám. Hơn nữa, anh luôn bị chặn đứng lại bởi chính mình, chính xác là bởi cảm giác mệt mỏi trước “nhiều thứ, nhiều người”.

Trước khi mất tích, Trâm, người yêu của anh, đặt ra cho anh một câu hỏi nghiêm trọng: “Điều gì khiến chúng ta không thể yêu nhau bằng bản năng và tự nhiên được hả anh?” Anh không trả lời được.

Không riêng gì anh, hầu hết chúng ta đều không thể trả lời được một câu hỏi như thế. Nhưng với câu hỏi như một thỏi nam châm đó, bên cạnh vài câu hỏi khác, cuốn tiểu thuyết có một trung tâm thu hút để chuyển động. Và sự chuyển động của các nhân vật, các tình huống, các tâm trạng diễn ra thật gấp gáp dồn dập như thể chúng giành nhau khẳng định vị thế của mình – vị thế hướng về chủ đề tiểu thuyết.

Đối mặt với câu hỏi, anh chỉ “linh cảm” là trở lực nằm ở đâu đó trong truyền thống xã hội. Bây giờ, khi nàng đã mất tích, anh đi tìm nàng, mà thực chất đó là hành trình đi tìm ý nghĩa của tình yêu như một phương diện không thể tách rời của tình dục.

Và khi trang sách cuối cùng đã khép lại, chúng ta có thể tìm thấy câu trả lời gián tiếp qua cách nhân vật chính quyết định giảm trừ những gì nặng nề của vật chất - xã hội, để cho thân xác được nhẹ nhõm sảng khoái: “Anh khỏa thân nằm một mình, ngủ tích cực, triền miên, ngủ như trẻ thơ, cứ mặc những mùa gió cũ quay ngược chở nặng ký ức xao động giữa cố hương”.

Cần phải nhắc lại rằng cho mãi đến giữa thế kỷ 20, người ta mới chú ý đến vai trò của thân xác, mới thấy thân xác là nơi làm nên hiện hữu căn bản và sơ khởi của con người.

Hành trình của anh ta có cái gì đó gần với hành trình của nhân loại, qua cái nhìn của Freud, muốn thắng vượt cái phần thâm u lớn lao phi lý tính có tên là dục năng (libido) thống trị tất cả sinh hoạt con người. Freud đã làm cho cả châu Âu đang dương dương tự đắc với Thế kỷ Ánh sáng - lý tính của mình cảm thấy xấu hổ và giận dữ khi vạch trần ra cái thế giới ghê gớm đó.

Trong tiểu thuyết này, Tiến Đạt cũng có thể làm độc giả giật mình khi ngòi bút sắc ngọt của anh không ngừng khám phá những tình huống mà ở đó các nhân vật của anh bị “dẫn dụ” hay khuất phục trước sự réo gọi của thân xác.

Bằng một cấu trúc vừa đủ chặt chẽ để cố kết chủ đề, vừa đủ thoáng cho một không gian đa sự của tiểu thuyết, tác giả lần lượt trình diện cho ta thấy từng bộ mặt âu lo khắc khoải của các nhân vật sau khi bị lôi cuốn vào bão táp sắc dục. Và vì thế, có thể nói câu chuyện gây cho ta cảm tưởng rằng, âu lo khắc khoải gắn chặt với sắc dục.

Từ đó, sắc dục gắn chặt với bi kịch con người. Nó thường xuyên gây ra đổ vỡ, mất mát cho những ai dính dáng đến. Mà gần như không ai không dính dáng đến nó. Ít nhất thì cuốn tiểu thuyết này đã cho thấy điều đó.

Và giăng mắc qua các trang sách là những cạm bẫy khác nhau của sắc dục. Từng thân phận người mắc kẹt sa bẫy trong đó. Sức mạnh của thế giới sắc dục quá lớn đến nỗi đa số những người bình thường trong tiểu thuyết này không vượt qua được.

Trong khi những người mạnh mẽ của Freud ngoài kia thắng vượt được nó, thăng hoa dục tính thành nghệ thuật, tôn giáo, chính trị… thì các nhân vật của Tiến Đạt bị đè bẹp không lối thoát, ngoại trừ một hai người, trong đó có nhân vật chính, nhưng anh ta cũng phải chịu tả tơi cho đến gần hết một thời trưởng thành của mình.

Rất may cho anh, vì dù là “một thằng đàn ông đam mê sắc dục”, nhưng anh luôn tìm được trong sách vở “sự chia sẻ đến tận cùng sau những va chạm của các nền văn minh, sự tương tác giữa các nền văn hóa và hàng triệu khuôn mặt người trên khắp hành tinh trong cuộc tìm kiếm bản lai diện mục tôi là ai từ đâu đến đang làm gì chuẩn bị đi về đâu”.

Sự tìm kiếm vật vã của anh làm nên nét bừng sáng bi tráng trong cuộc chiến gay go của mỗi chúng ta với cái xung năng tính dục không ngừng xâm hấn để lấy lại trọn vẹn những thành trì từ hoang sơ của nó.

Sử dụng tiết tấu kể chuyện thanh thoát, cuốn tiểu thuyết của Tiến Đạt “giữ chặt” tâm trí người đọc ngay từ những trang đầu tiên theo cách mà một đạo diễn điện ảnh dựng một bộ phim về đề tài sắc dục có thể làm để bắt chúng ta dán mắt vào màn hình.

Lần đầu tiên được đọc một tiểu thuyết Việt Nam tập trung kể một câu chuyện nhiều tình tiết, lớp lang, nhân vật, nhiều suy tưởng triết lý… xoay quanh một cái trục nhân bản, một chiều kích thiết thân của con người, tôi cảm thấy rất thú vị và vui mừng trước bút lực sung mãn của Tiến Đạt, một nhà văn trẻ đi nhiều, thám hiểm nhiều vùng đất trong và ngoài nước với tư cách là một nhà du lịch, nhưng lần đầu tiên có một cuộc thám hiểm dài hơi khá thành công về một vùng đất (hay một rẻo đất?) trừu tượng ai cũng biết nhưng ít người hiểu sâu sắc.

Đây là một gặt hái văn chương mới của Tiến Đạt.

Tác giả Tiến Đạt:

- Sinh năm 1975 tại Quảng Ngãi, tốt nghiệp ĐH Luật TP HCM, hiện làm việc tại Saigontourist

- Các tác phẩm đã xuất bản: Có con chim lạ trong thành phố (tập truyện ngắn - 2003), Tội lỗi tự nhiên (tập truyện ngắn - 2006)

- Bộ phim Tôi vào đời dựa theo truyện ngắn Vào đời của Tiến Đạt đã đoạt Huy chương vàng Liên hoan Truyền hình toàn quốc năm 2000.

- Thể xác lưu lạc là tiểu thuyết đầu tay của anh.